Bijzondere weggebruikers

Vrachtwagens hebben grote dode hoeken, lange remwegen en brede draaicirkels. Naast een vrachtwagen rechts rijden bij een rechtsaf-manoeuvre is een van de meest dodelijke verkeerssituaties voor fietsers en voetgangers.

• Dode hoek rechts → vrachtwagenchauffeur ziet jou (auto, fiets, voetganger) NIET als je rechts vlakbij staat
• Bij rechtsafslaande vrachtwagen → NOOIT rechts ernaast komen, ook niet kort
• Remweg vrachtwagen → 2-3x langer dan personenauto bij dezelfde snelheid
• Inhalen → vereist veel ruimte; lange tijd op linker rijstrook nodig
• Wind → grote vrachtwagens worden geraakt door zijwind; afstand houden
• Stilstaande vrachtwagen rechts → kan plotseling de rijbaan op manoeuvreren

Motorrijders zijn smal, snel en vaak slecht zichtbaar. Bij ongelukken zijn ze het meest kwetsbaar — geen kreukelzone, geen airbag. Bij elke spiegelcheck moet je expliciet naar motoren zoeken, niet alleen naar auto's.

• Bij linksaf: vergeet niet de motorrijder die jou inhaalt (komt vaak van achteren met hoge snelheid)
• Bij invoegen op snelweg: motor in dode hoek is gevaarlijker dan auto, want hij is sneller voorbij
• Motorrijders mogen tussen rijstroken filteren bij file (binnen bebouwde kom), dat is legaal — wees voorbereid
• Bij regen: motorrijders hebben veel slechter grip; extra afstand
• Knipperlicht motorrijder schakelt niet altijd vanzelf uit — niet aannemen dat hij ook echt afslaat

Fietsers vormen ~70% van het oversteekgedrag in NL en zijn het meest geteste onderwerp bij voorrang. Vooral schoolkinderen, bezorgers en ouderen vragen extra aandacht.

Sinds 2024 is er veel verandering in de wettelijke status van fatbikes, e-steps en andere Lichte Elektrische Voertuigen (LEV). Voor je examen is het belangrijk te weten wat nu wél en niet mag, en welke veranderingen op komst zijn.

Voetgangers zijn geen 'bestuurders' in juridische zin — voor hen gelden andere regels. Ze hebben voorrang op zebrapaden, in woonerven, en bij blinden/gehandicapten altijd.

• Op zebrapad — voetganger heeft voorrang zodra hij oversteekt of duidelijk klaarstaat (art. 49 RVV)
• In woonerf — voetgangers gebruiken de hele weg, mogen overal lopen
• Bij afslaande auto — overstekende voetgangers op de zijweg hebben voorrang van afslaand verkeer
• Blind persoon met witte stok of geleidehond — altijd voorrang, extra ruim
• Iemand die te voet een fiets aan de hand meeneemt → telt als voetganger, geen bestuurder

Een gehandicaptenvoertuig is een speciaal voertuig (max 45 km/u, max 1,10 m breed) voor mensen met een beperking. Ze mogen kiezen tussen trottoir, fietspad, of rijbaan — afhankelijk van wat het veiligst is.

• Mogen rijden op trottoir, voetpad, fietspad of rijbaan (art. 7 RVV)
• Op trottoir/voetpad gelden voor hen de regels van voetgangers (art. 2 RVV)
• Op fietspad of rijbaan gelden de regels van bestuurders
• Bij oversteken op zebrapad: voorrang verlenen (zelfde regel als voetgangers, art. 49 RVV)
• Snelheid maximaal 45 km/u — vaak veel langzamer; ruim om heen, geduld
• Mogen parkeren op gehandicaptenparkeerplaats zonder kaart als het voertuig zelf een gehandicaptenvoertuig is

Trams hebben vaak voorrang, omdat ze niet kunnen uitwijken en een lange remweg hebben. De vuistregel: tram heeft voorrang behalve waar verkeerstekens of verkeerslichten anders aangeven.

• Op gelijkwaardig kruispunt → tram heeft voorrang, ook van links (art. 15.2b RVV)
• Bij afslaan → tram gaat voor (art. 18.3 RVV; de afslag-regel uit art. 18 geldt niet voor trams)
• Tram mag rechts ingehaald worden (art. 11 lid 5 RVV) — uitzondering op de hoofdregel
• Bij tramhalte met passagiers: stilstaan en wachten tot iedereen veilig is in/uitgestapt (art. 52 RVV)
• Op trambaan (rode markering of geel rasterveld) → niet rijden of parkeren
• Tram-/buslicht (witte stip/streep) → geldt alleen voor tram en lijnbus, niet voor jou

Binnen de bebouwde kom moet je een lijnbus die uit een bushalte wil wegrijden voorrang geven (art. 56 RVV). De bus knippert om aan te geven dat hij gaat invoegen — jij remt en laat hem invoegen.

• Lijnbus met richtingaanwijzer uit halte → voorrang geven (alleen binnen bebouwde kom)
• Buiten bebouwde kom geldt deze regel NIET — gewone voorrangsregels gelden
• Bushalte-zone (geel rasterveld) → niet parkeren, ook geen even halteren
• Bus-/busbaan met 'BUS' of 'LIJNBUS' → niet voor auto's; alleen taxi/lijnbus afhankelijk van onderbord

• Maximumsnelheid 25 km/u (40 km/u met T-rijbewijs)
• Vaak breder of langer dan personenauto's, met overhangende delen
• Modder/zand op de weg na passage → glad; rustig rijden
• Inhalen → vereist veel ruimte en uitstekend zicht (geen onoverzichtelijke bocht)
• In oogsttijd (zomer/herfst) → veel meer landbouwverkeer; reken in op vertraging

• Ruiter gebruikt ruiterpad, anders berm of rijbaan (art. 8 RVV)
• Niet claxonneren in de buurt van paarden — kan ze laten schrikken/slaan
• Bij passeren ruim afstand houden (minimaal 1,5 m), rustig rijden, geen plotselinge bewegingen
• Politie te paard heeft dezelfde voorrang als overig politievoertuig
• Een hond aan de leiband meelopen telt niet als 'bestuurder' — telt als voetganger